Đời Nhà Trần (Tập 1)

01) Sau ba lần thắng quân Nguyên, nhà Trần không phải lo chống giặc phương bắc nữa. Về phương Nam thì Ai Lao và Chiêm Thành lại hay sang quấy nhiễu. Quân Ai Lao thường đem từng đàn voi sang cướp phá vùng Thanh Hóa, Nghệ An.

02) Trước vua Trần Nhân Tông đã đi đánh mấy lần. Sau vua Trần Anh Tông lại sai Phạm Ngũ Lão đi đánh dẹp. Phạm ngũ Lão cho quân lính vẽ mặt, đeo râu trông rất hung dữ và mặc quần áo sặc sỡ, nhiều mầu. Mỗi người cầm một cây gậy tre dài…

03) Những người này được núp kính ở các lùm cây ven đường. Khi đoàn voi trận của Ai Lao vừa tới nơi, thì pháo nổ vang trời. Quân lính vẽ mặt, xông ra hò hét, quật vào chân voi… Những con voi đi đầu hoảng sợ quay chạy trở lại…

04) Những con voi đi sau cũng chạy luôn. Chúng xô đẩy, dày xéo lên quân lính Ai Lao, không ai cản được nữa… Quân Ai Lao cho là trời giúp Đại Việt nên mới sai quỷ sứ ra trận. Từ đó, chúng không dám quấy nhiễu vùng biên giới nữa.

05) Đi đánh Ai Lao về Thượng Hoàng Trần Nhân Tông giao việc nước lại cho Thái tử Trần Thuyên tức là vua Trần Anh Tông. Sau đó Thượng hoàng đi tu ở chùa Võ Lâm (Ninh Bình). Rồi Ngài lại tới tu ở Chùa Yên Tử Sơn thuộc hạt Quảng Yên.

06) Năm 1301 Thượng hoàng Trần Nhân Tông đi sang Chiêm Thành để xem phong cảnh. Vua Chiêm là Chế Mân đón tiếp Thượng hoàng rất long trọng. Trong đại yến, Chế Mân cho đoàn vũ nữ Chiêm Thành ra múa hát và chúc thọ Thượng hoàng.

07) Ban ngày, vua Chiêm đưa Thượng hoàng đi xem phong cảnh tại các tháp như: Tháp Bà, Tháp Vàng, Tháp Đôi v..v... Chiều về lại tới đấu trường để xem quân lính Chiêm Thành vừa phi ngựa, vừa quay lưng lại, giương cung bắn tên trúng đích.

08) Trong thời gian lưu lại kinh đô Đồ Bàn của Chiêm Thành, Thượng hoàng Trần Nhân Tông đã được Chế Mân phục dịch rất trọng thể. Cảm động, trước lúc chia tay, Thượng hoàng có hứa, sẽ gả một công chúa họ Trần cho Chế Mân để kết chặt mối tình Chiêm Thành, Đại Việt.

09) Sau đó, Chế Mân cho người đem lễ vật sang cống vua Trần và cưới công chúa. Triều đình có nhiều người bàn là không nên. Chế Mân lại xin dâng hai châu Ô và châu Rí để làm lễ cưới. Trần Anh Tông cho là cần phải gả công chúa để giữ lời hứa của Thượng hoàng.

10) Về cung, vua Trần Anh Tông cho họp các công chúa lại để nói rõ về việc này. Các công chúa, ai cũng cho là Chiêm thành quá xa, vua Chiêm lại khác nòi giống, khác ngôn ngữ, khác phong tục, nên không ai chịu lấy...

Đời Nhà Trần (Tập 1)