Hồ Quý Ly "cải cách mới" (Tập 1)

1) Lê Quý Ly bỏ Trần Thiếu Đế, tự xưng làm vua, rồi lấy lại họ cũ là họ Hồ, tức Hồ Quý Ly. Trần Thiếu Đế bị giáng xuống làm Bảo Ninh Vương. Hồ Quý Ly đặt tên nước là Đại Ngu vì họ Hồ vốn là dòng dõi nhà Ngu bên Tàu.

2) Nhân dịp vua Chiêm Thành là La Khải mới mất, Quý Ly sai Đỗ Mãn và Trần Tùng đem quân thủy bộ, chia làm hai ngả, tiến đánh. Trần Tùng đi đường núi tới trước, không gặp thủy quân của Đỗ Mãn, nên vội rút về. Do đó, Trần Tùng mắc tội, bị đày đi làm lính.

3) Bắt chước nhà Trần, dù làm vua chưa được một năm, Quý Ly cũng nhường ngôi vua cho con thứ là Hồ Hán Thương. Quý Ly giữ chức Thượng hoàng, tự ý quyết đoán mọi việc nước. Trong triều, Hồ Hán Thương chỉ ngồi làm vì mà thôi.

4) Trước hết Quý Ly cho sửa sang lại việc võ bị để sẵn sàng đối phó với nhà Minh. Ông cho lập sổ hộ tịch, người dân từ 2 tuổi trở lên, đều phải ghi tên vào sổ. Dân chúng, ai mà ẩn lậu, không khai, sẽ bị phạt nặng. Vì thế, Quý Ly biết rõ số dân từ 15 tuổi trở lên, để khi cần đến sẽ gọi ra đi lính.

5) Quý Ly sai đóng nhiều thuyền lớn để dùng cho thủy binh. Thuyền nào cũng có sàn gỗ vững chắc ở trên để dễ dàng đi lại, tập luyện. Hầm ở phía dưới dành cho người chèo thuyền. Mỗi thuyền có tới hai, ba chục người chèo ở hai bên mạn thuyền, nên tiến hoặc lui rất mau lẹ.

6) Quý Ly còn cho xây bốn kho lớn để chứa khí giới. Rồi ông cho gọi những thợ rèn khéo tay ở khắp mọi nơi về, giao cho họ đánh sẵn thật nhiều gươm, đao, giáo, mác. Được bao nhiêu khí giới lại đem chất vào kho, để sẽ dùng tới, một khi có chiến tranh với nhà Minh.

7) Mọi cửa sông chảy ra biển đều được đóng cọc nhọn, bịt sắt, để ngăn chặn tàu, thuyền địch tràn vào. Những nơi hiểm yếu đều có quân đóng giữ để canh phòng giặc và kiểm soát tàu thuyền cùng dân chúng qua lại.

8) Quân lính được chia thành từng đội, từng doanh, từng vệ. Cứ 18 người thì họp lại thành một đội. Mỗi doanh có 15 đội và mỗi vệ có 18 đội. Hàng ngày, đội trưởng họp 18 đội viên lại, để dạy cho những người này cách múa gươm, ném giáo và bắn tên nhằm vào giữa hồng tâm.

9) Theo lệ mới thì người giàu chỉ được giữ lại 10 mẫu ruộng để cày cấy. Còn thừa phải đem nộp quan để chia cho người nghèo. Người đi buôn hoặc làm ruộng đều phải đóng thuế. Người già, trẻ con, không làm gì ra tiền, đều được miễn thuế.

10) Năm 1403, Quý Ly bắt dân chúng ở khắp mọi nơi trong nước, đều phải dùng một thứ thước, một loại đấu giống nhau để đo vải hoặc đong thóc. Ông lại đặt ra chức giám thị ở các chợ, để kiểm soát cách dùng thước và đấu.

[Tiếp theo]