Nhà Hậu Trần (Tập 1)

1) Sau khi áp giải cha con họ Hồ về Tàu rồi, bọn tướng nhà Minh lại bắt buộc mọi người dân phải làm tờ khai rằng: "Con cháu họ Trần không còn ai nữa. Đất An Nam vốn là đất Giao Châu ngày trước. Nay xin vua Minh cho đổi lại thành quận, huyện để được cai trị như cũ..."

2) Dựa vào những tờ khai đó, bọn Hoàng Phúc, Lữ Nghị chia đất nước Nam ra thành 17 phủ, 5 châu và 3 ti để đặt quan cai trị. Chúng tìm những người biết chữ Hán ra giúp việc cho chúng. Có vài người như: Bùi Ứng Đẩu, Lý Tử Cấu... tự lấy làm sỉ nhục, không chịu ra làm quan.

3) Công việc xếp đặt nền cai trị đã xong, Hoàng Phúc, Lữ Nghị ở lại giữ đất nước Nam. Trương Phụ và Mộc Thạnh đem quân về Bắc. Hai viên tướng này vào triều, dâng lên vua nhà Minh bản đồ nước Nam vừa đánh chiếm được. Vua Minh hả hê cười nói, có vẻ sung sướng lắm!

4) Trong khi đó thì Trần Quĩ, con thứ vua Trần Nghệ Tông, chạy vào Ninh Bình họp với các quan văn võ cũ, rồi tự xưng là Giản Định Hoàng Đế để chống lại nhà Minh. Lúc đầu, thế lực hãy còn yếu nên quân của vua Giản Định đánh nhau với quân nhà Minh, thường bị thua và phải chạy vào Nghệ An.

5) Tại Nghệ An, có Đặng Tất đem quân tới giúp. Lại có thêm dư đảng của Trần Nguyệt Hồ ở Đông Triều kéo về, nên quân thế đã khá mạnh. Đặng Tất lại mới giết được hàng tướng nhà Minh là Phạm Thế Căng ở cửa Nhật Lệ. Nhờ thế mà vùng đất từ Nghệ An trở vào lại thuộc về nhà Hậu Trần.

6) Năm 1408, Giản Định Đế đem quân từ Nghệ An tiến ra đánh Đông Đô (tức là thành Hà Nội bây giờ). Trên đường hành quân tới Ninh Bình, dân chúng và những hào kiệt oán ghét nhà Minh, kéo tới xin theo đánh giặc rất đông. Họ đem theo rất nhiều trâu bò, dê, lợn để khao quân.

7) Được tin này, vua Minh sai Mộc Thạnh đem 4 vạn quân ở Vân Nam sang đánh dẹp. Tới bến Bô Cô (Nam Định) thì quân Minh gặp quân nhà Hậu Trần kéo ra. Hai bên giao chiến rất kịch liệt. Giản Định Đế tự tay mình cầm dùi trống, đánh trống, thúc quân.

8) Tướng sĩ ai nấy hết lòng đánh giặc. Quân nhà Minh bị phá tan. Lữ Nghị bị tướng nhà Hậu Trần phi ngựa đuổi theo chém chết. Mộc Thạnh cùng tàn quân mở một đường máu, chạy trốn về thành Cổ Lộng (Nam Định) do chúng mới xây xong.

9) Nhân dịp thắng trận ở Bô Cô, Giản Định Đế muốn đánh thẳng ra Đông Đô. Đặng Tất và Nguyễn Cảnh Chân vội ngăn lại, vì muốn đợi các lộ quân khác kéo về đầy đủ đã. Thấy thế Giản Định Đế đã không vừa ý, sau lại nghe lời dèm pha của Nguyễn Mộng Trang, liền tìm cách lừa giết Đặng Tất và Nguyễn Cảnh Chân.

10) Con Đặng Tất là Đặng Dung và con Nguyễn Cảnh Chân là Nguyễn Cảnh Dị thấy cha mình bị giết oan, liền bỏ Giản Định Đế, kéo quân về Thanh Hóa, tôn Trần Quý Khoách (cháu vua Trần Nghệ Tông) lên làm vua, hiệu là Trùng Quang. Trùng Quang lại tôn Giản Định đế lên làm Thượng Hoàng, để cùng chống giặc.

[Tiếp theo]