Mười Năm Kháng Chiến (Tập 2)

11) Vương Thông đóng binh ở Cổ Sở (Sơn Tây), Phương Chính đóng ở Sa thôi (Hà đông), Mã Kỳ đóng ở Thanh Oai (Hà đông). Đồn lũy xây rất vững chắc, liên tiếp nhau một dãy, dài hơn mấy mươi dặm. Chúng tin chắc là Bình Định Vương không thể nào tiến quân ra Đông quan được.

12) Lý Triện và Đỗ Bí kéo nghĩa quân đến Thanh Oai rồi cho người nhiếc mắng Mã Kỳ. Mã Kỳ tức giận đem tất cả quân lính trong đồn ra đánh thì gặp ngay phục binh của nghĩa quân. Mã kỳ bị thua nặng, quay trở lại đồn thì đồn đã bị nghĩa quân chiếm. Y cố sức chạy trốn về Đông quan.

13) Lý Triện thừa thắng kéo quân đi đánh đồn Sa thôi của Phương Chính. Tới nơi thì thấy đồn lũy đã trống không. Thì ra nghe tin Mã Kỳ bị thua, Phương Chính vội rút lui chạy tới Cổ Sở để hội cùng Vương Thông tìm cách chống giữ.

14) Vương Thông đoán trước là nghĩa quân sẽ tới nên đặt phục binh và rải chông sắt chung quanh đồn. Lý Triện kéo tới. Quân Minh giả thua nhử cho nghĩa quân tiến vào chỗ có phục binh và chông sắt. Voi trận xéo phải chông sắt, đau quá quay đầu chạy trở lại, Lý Triện thua chạy về Cao bộ.

15) Đinh Lễ và Nguyễn Xí đến cứu Lý Triện. May bắt được thám tử của nhà Nguyên, tra hỏi biết rõ kế hoạch của Vương Thông là định sẽ đánh úp nghĩa quân vào sáng ngày hôm sau. Liền ngay tối hôm ấy, Đinh Lễ bắn súng làm hiệu để lừa quân giặc rồi phục binh khắp nơi.

16) Quân Minh vừa tới Tụy Động thì gặp mưa to, đường lầy và phục binh bốn phía đổ ra đánh. Trần Hiệp và Lý Lượng tướng nhà Minh bị giết. Quân nhà Minh sa lầy, ngã sông chết đuối nhiều không kể xiết. Trận Tụy Động (còn gọi là Tốt Động hay Chúc Động) diễn ra vào tháng Mười năm Bính Ngọ (1426) là trận thắng to lớn nhất của nghĩa quân.

17) Sau khi bị thua nặng ở Tụy Động, bọn tướng tá nhà Minh cùng rút về giữ thành Đông Quan. Đinh Lễ một mặt vây thành, một mặt cho người về Lỗi Giang báo tin thắng trận. Bình Định Vương mừng lắm dẫn đại quân đến đóng ở Bồ Đề (Gia Lâm) gần thành Đông Quan...

18) Kể từ ngày khởi nghĩa đến giờ, thua cũng lắm, được cũng nhiều, nhưng chưa có trận nào thắng giặc lừng lẫy bằng trận Tụy Động. Vì vậy mà mọi người tài giỏi ở các nơi đều phấn khởi, nô nức kéo về theo. Vương thu dùng hết và tùy theo tài năng của họ mà giao cho mọi công việc.

19) Mặc dầu còn đương vây thành Đông Quan, Vương vẫn tổ chức việc cai trị ở các vùng đất đai đã thu được. Miền Đông đô được chia ra làm bốn đạo, mỗi đạo gồm nhiều trấn (như tỉnh ngày nay). Rồi Vương đặt các quan văn võ để trông coi mọi việc ở các đạo và các trấn.

20) Vương Thông ở thành Đông Quan không dám ra đánh vì biết trước rằng không địch nổi nghĩa quân. Y muốn bãi binh kéo về Tàu nhưng còn e ngại. Giữa lúc đó thì Nguyễn Trãi viết dụ thư dụ y và quân sĩ ra hàng để được bảo toàn tính mạng.

[Tiếp theo]