Nhà Hậu Lê (Tập 3)

21) Nhân dịp này, Đăng Dung lại dâng nộp đất đai cùng vàng bạc châu báu cho nhà Minh. Quân Minh chưa đánh mà Đăng Dung đã xin hàng nên vua nhà Minh phong cho Mạc Đăng Dung làm Đô thống sứ chứ không được phong làm quốc vương.

22) Thấy Mạc Đăng Dung cướp ngôi và giết vua, các cựu thần nhà Lê, người thì tự tử, người thì trốn đi nước ngoài. Ông Nguyễn Kim chạy sang Ai lao được vua Ai lao cho đến ở tạm tại đất Sầm Châu (Thanh Hóa). Tại đây, Nguyễn Kim mưu tính việc khôi phục lại nhà Lê.

23) Năm Quý Tỵ (1532) Nguyễn Kim tìm được người con út của vua Lê Chiêu Tông tên là Lê Duy Ninh rồi lập lên làm vua. Đó là Lê Trang Tông. Lúc này có một người tên là Trịnh Kiểm đến xin giúp. Nguyễn Kim thấy Trịnh Kiểm có tài liền đem con gái là Ngọc Bảo gả cho chàng.

24) Năm Canh Tý (1540) Nguyễn Kim đem quân về đánh Nghệ An rồi sau đó chiếm được Tây đô (1543). Đến năm Ất Tỵ (1545) Nguyễn Kim đem quân ra Bắc. Nửa đường ông bị hàng tướng nhà Mạc đánh thuốc độc chết. Do đó binh quyền đều vào tay Trịnh Kiểm.

25) Trịnh Kiểm rút quân về Thanh Hóa rồi chiêu mộ hào kiệt, luyện tập quân sĩ, tích trữ lương thực để lo đánh nhau với nhà Mạc. Nhiều người tài giỏi như Phùng khắc Khoan (tức Trạng Bùng), Lương Hữu Khánh v...v... đều bỏ nhà Mạc vào giúp nhà Lê mới được trung hưng.

26) Bấy giờ, đất nước được chia làm hai: Từ Thanh Hóa trở vào thuộc nhà Lê Trung Hưng (lại nổi lên) gọi là Nam Triều. Từ Sơn Nam trở ra thuộc về họ Mạc gọi là Bắc Triều. Năm 1548 Lê Trang Tông mất. Lê Trung Tông nối ngôi, làm vua được 8 năm.

27) Khi Lê Trung Tông mất mà không có con, Trịnh Kiểm đã định xưng vua nhưng còn lưỡng lự chưa quyết. Sau Trịnh Kiểm phải cho sứ giả lẻn ra Hải Dương để hỏi ý kiến ông Nguyễn Bỉnh Khiêm (tức Trạng Trình) xem là nên làm thế nào?

28) Nguyễn Bỉnh Khiêm là người xã Cổ Am (Hải Dương) lớn lên vào lúc Mạc Đăng Dung cướp ngôi nhà Lê. Sống ẩn dật mãi tới năm 1553 khi đã 45 tuổi, ông mới ra đi thi và thi đậu Trạng nguyên. Làm quan với nhà Mạc được ít lâu rồi ông xin về hưu, mở trường dạy học.

29) Nhà Mạc mến tài đức của ông nên phong cho ông chức Lại bộ Thượng thư, tước Trình quốc công. Do đó, người ta quen gọi ông là Trạng Trình. Nguyễn Bỉnh Khiêm học rộng, hiểu nhiều, tinh thông dịch lý, biết rõ các việc về trước đã xảy ra cùng việc về sau sẽ tới. Lời ông nói ra được coi như là sấm ký.

30) Vì thế cho nên ai có việc gì quan trọng, từ vua quan cho đến dân chúng, mọi người đều tìm đón hỏi ông. Một hôm thấy người nhà của Trịnh Kiểm đến hỏi, Trạng Trình không trả lời thẳng, mà chỉ quay lại bảo người nhà: "Năm nay mất mùa, phải tìm hạt thóc giống cũ mà gieo mạ thì mới cấy lúa được!"

[Tiếp theo]