Trịnh Nguyễn Phân Tranh (Tập 1)

01) Sau khi Nguyễn Kim bị chết về thuốc độc thì binh quyền đều vào tay Trịnh Kiểm. Nguyễn Uông, Nguyễn Hoàng theo anh rể đã lập được rất nhiều chiến công. Trịnh Kiểm sợ hai em vợ tranh quyền với mình, liền cho người lẻn vào nhà, đâm chết Nguyễn Uông.

02) Nguyễn Hoàng lo sợ, cho người ra Hải Dương hỏi ý kiến cụ Trạng Trình. Lúc đó Trạng Trình đang đứng xem đàn kiến bò trên núi non bộ. Trạng Trình trỏ vào đàn kiến rồi nói: "Một dải Hoành Sơn có thể yên thân được muôn đời" (Hoành Sơn nhất đái, vạn đại dung thân)

03) Người nhà của Nguyễn Hoàng đem câu chuyện này về trình với chủ. Nguyễn Hoàng hiểu ý, liền vào gặp chị ruột là bà Ngọc Bảo, vợ của Trịnh Kiểm. Nguyễn Hoàng nhờ chị xin với anh rể cho mình được vào trấn thủ ở phương nam.

04) Năm Mậu Ngọ nghe theo lời vợ, Trịnh Kiểm xin vua Lê Anh Tông cho Nguyễn Hoàng được vào giữ đất Thuận Hóa. Dụng ý của Trịnh Kiểm, trước là đuổi Nguyễn Hoàng đi xa cho khuất mắt, sau là dùng Nguyễn Hoàng để chận giặc Chiêm Thành.

05) Nhân dịp này Nguyễn Hoàng đem theo người nhà và quân lính cùng vợ con của họ vào Nam. Nguyễn Hoàng là người khôn ngoan, nhân đức nên những kẻ tài giỏi ở khắp mọi nơi theo về rất đông. Do đó mà thế lực mỗi ngày một mạnh.

06) Tuy vậy Nguyễn Hoàng vẫn giữ lễ thường, hàng năm cho người đem vàng, lụa ra dâng vua Lê. Năm Quý Tỵ (1593) Nguyễn Hoàng còn đem quân ra giúp Trịnh Tùng đánh nhà Mạc và ở lại Đông Đô dòng dã suốt 8 năm. Trịnh Tùng có ý ghen ghét, không muốn cho Nguyễn Hoàng trở về Thuận Hóa nữa.

07) Lúc đó ở nhiều nơi vẫn còn người nổi lên chống lại họ Trịnh. Nguyễn Hoàng liền đem quân lính của mình, nói là đi dẹp giặc, rồi theo đường biển, dùng thuyền về thẳng miền Nam. Sau đó, ông cho tích trữ lương thực, luyện tập quân sĩ để đề phòng.

08) Khi Nguyễn Hoàng sắp mất, ông gọi con là Nguyễn Phúc Nguyên đến dặn: Thuận Hóa là nơi có thể gây dựng cơ nghiệp lâu dài, vậy con phải thương yêu quân lính và giúp đỡ dân chúng, mới chống nổi họ Trịnh ở ngoài Bắc." Sau đó Nguyễn Phúc Nguyên tức chúa Sãi liền ra sức mở mang, xây dựng miền nam.

09) Bấy giờ miền Nam có nhiều người tài giỏi hết lòng giúp chúa Sãi. Trong số này, nổi bật nhất là Đào Duy Từ, người tỉnh Thanh Hóa, có cha là Đào Tá Hán. Trước đó Đào Tá Hán làm nghề hát chèo và trông coi đội nữ nhạc ở trong cung điện của vua Lê Anh Tông.

10) Đào Duy Từ thông minh, học rất giỏi. Đến khi có khoa thi, thì Đào Duy Từ lại không được phép vào trường thi. Lý do là vì cha ông đã đi hát chèo, mà vào thời đó, nghề ca hát lại bị khinh rẻ. Phẫn chí, Đào Duy từ bỏ miền Bắc vào miền Nam.

[Tiếp theo]